HW

Helmert Woudenberg

Helmert Woudenberg (1945–2023) maakte theater op zijn eigen voorwaarden. Als acteur, regisseur, schrijver en docent werkte hij ruim vijftig jaar lang aan voorstellingen die nergens anders op leken. Zijn spelmethode, gebaseerd op de vier elementen Vuur, Water, Lucht en Aarde, vormt de kern van zijn werk.

Helmert Woudeberg 7744155253
Tot het laatste podium

Meer dan vijftig jaar lang was het Nederlandse toneel zijn thuis. Als acteur, regisseur, toneelschrijver en docent vervulde Helmert Woudenberg een rol in de Nederlandse theatergeschiedenis die even veelzijdig was als de elementen Vuur, Water, Lucht en Aarde waarop hij veel baseerde.

In 1968 studeerde hij af aan de Amsterdamse Toneelschool. Een jaar later was hij een van de grondleggers van Het Werkteater, het iconische theatercollectief dat improvisatie en maatschappelijke betrokkenheid tot kunst verhief en wereldwijd uitgroeide tot een begrip. Het was de school die hem nooit losliet.

Na zijn jaren bij het Werkteater bleef hij onverminderd in beweging. Als artistiek leider van Toneelgroep Theater in Arnhem, als speler in meer dan 20 solovoorstellingen over historische en mythische verhalen en figuren, als regisseur van tientallen amateurproducties via zijn theateropleiding Studio5, en als schrijver van toneelstukken die politieke en historische complexiteit nooit schuwden.

Zijn methode, uitgewerkt in het boek Vuur, Water, Lucht & Aarde: een handleiding voor acteren (1998), was meer dan een techniek. Het was een filosofie over de mens en zijn emoties, over wat er nodig is om de waarheid op een podium te brengen.

Op 23 november 2023 overleed Helmert onverwacht aan een hartaanval, in een Amsterdams filmtheater waar hij even naar binnen was geglipt voor hij de trein zou nemen om te spelen in Nieuwegein. Tot op het laatste moment was hij onderweg naar het theater. In 2021 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau voor meer dan vijftig jaar dienst aan de Nederlandse theaterkunst.

Dit archief is zijn nalatenschap. Hier vindt u zijn voorstellingen, teksten, methode en het verhaal van een toneelmaker die nooit ophield.

Helmert Woudenberg in Maastricht 2013
Solo voorstellingen
Tussen 1989 en 2023 maakte Helmert Woudenberg ruim twintig solovoorstellingen.
Biografie Afbeelding Header Riddernominatie
Wie was Helmert?
Helmert Woudenberg was meer dan acteur en toneelmaker. Op deze pagina staat een schetsende collectie van geselecteerde items die meer verdieping in het leven van Helmert bieden.
Werkteater Afbeelding Header Groepsfoto
Het Werkteater
Het Werkteater werd in 1970 opgericht. Doel van de twaalf initiatiefnemers was het toneel veranderen. In de eerste plaats door zichzelf te vernieuwen: alles wat hen als acteur was aangeleerd werd overboord gezet. Maar ook regisseurs, directeurs, toneelteksten en premières gingen in de ban. En de spelers wilden een nieuw publiek vinden, ook voor mensen spelen die nooit naar het theater gingen. Het Werkteater was een collectief dat zijn eigen stukken maakte, op zijn eigen voorwaarden. Belangrijk uitgangspunt was dat in de voorstellingen steeds gewone, echte mensen centraal stonden, met herkenbare emoties. De groep heeft onderwerpen als stervensbegeleiding, criminaliteit, oud worden en eenzaamheid voor het eerst op een directe manier in het theater aangeroerd. Het repertoire van Het Werkteater is daarmee tevens een staalkaart van wat er allemaal gaande was in de Nederlandse samenleving van de jaren zeventig en tachtig. Het Werkteater ontving kunstsubsidie van de overheid. Helmert Woudenberg was een van de grondleggers van het Werkteater. Bezoek voor al het werk en achtergrondinformatie de website van het werkteater https://werkteater.nl
Helmert Woudenberg   070157
Over het archief
Het archief van Helmert Woudenberg is in opbouw. Een halve eeuw werk en de zoektocht om het vast te houden is nog maar net begonnen, het is een astronomische klus. Meer dan 250 titels, meer dan vijftig jaar werk.
Vuur Water Lucht Aarde Helmert Woudenberg
Vuur, water, lucht & aarde
‘Als vuur en water op elkaar reageren’, ‘ergens goed kunnen aarden’ of ‘een luchtig persoon zijn’, het zijn allemaal bekende uitdrukkingen. Helmert Woudenberg heeft een acteer- en regiemethode ontwikkeld, waarbij hij de elementen vuur, water, lucht en aarde als uitgangspunt heeft genomen. Hij legt uit hoe elk mens die elementen in zich heeft en hoe dat ons gedrag bepaalt. De idee voor een nieuwe acteermethode is ontstaan in de tijd dat Helmert Woudenberg deel uitmaakte van het Werkteater, een collectief van twaalf acteurs en actrices dat in 1969 werd opgericht. Voorstellingen werden ontwikkeld vanuit improvisaties. In een persoonlijke stijl probeert Woudenberg in dit boek door te dringen tot de basis van het acteervak. Soms op filosofische wijze, middels oosters getinte vertellingen en soms heel praktisch en alledaags. Hoe kaart je een probleem aan? Hoe reageer je op slecht nieuws? Kortom: Hoe ga je (als acteur) met drama om? Helmert Woudenberg werkte met een zelf ontwikkelde spelmethode, die gebaseerd is op de samenhang van de vier oerelementen Vuur, Water, Lucht & Aarde. De spelmethode voor improviserend acteren in de praktijk, staat beschreven in het boek Vuur, Water, Lucht & Aarde Het boek is te koop bij Theaterboekhandel https://www.theaterboekhandel.nl/boeken/vuur-water-lucht-aarde/
Helmert Woudenberg 458874– Paul Hoes
In de coulissen
Dit is een pagina om content elementen te bundelen tijdens het maakproces. Content blokken die zijn voorbereid komen hier tijdelijk te staan voordat ze hun plek krijgen op de site. De pagina groeit mee. Wat je hier ziet is werk in uitvoering; nog niet af, nog niet op volgorde, maar wel alvast zichtbaar.